Bankanız size %40 faiz veriyor, ama enflasyon %35 ise gerçekten kazanıyor musunuz? Bu yazıda nominal faiz, reel faiz ve stopaj gibi kavramları basitçe açıklayarak paranızın gerçek getirisini hesaplamayı gösteriyoruz.
Nominal Faiz vs Reel Faiz
Bankanın size söylediği oran nominal (görünen) faizdir. Reel faiz ise bu oranın enflasyondan arındırılmış halidir. Yani satın alma gücünüzün gerçekten artıp artmadığını gösteren oran.
ℹ️Reel Faiz Formülü: ((1 + Nominal Faiz) / (1 + Enflasyon) - 1) × 100. Örneğin: Nominal %40, Enflasyon %35 → Reel faiz yaklaşık %3,7.
Stopaj (Vergi Kesintisi) Etkisi
Mevduat faiz gelirinizden stopaj (kaynakta kesilen vergi) alınır. Bu oran vadeye göre değişir:
| Vade | Stopaj Oranı |
|---|---|
| 6 aya kadar | %17,50 |
| 1 yıla kadar | %15,00 |
| 1 yıldan uzun | %10,00 |
Stopaj düşüldükten sonra kalan net faiz gelirinizi enflasyonla karşılaştırmalısınız. Pek çok durumda stopaj sonrası reel faiz negatife dönebilir.
Pratik Karşılaştırma
Diyelim 100.000 TL'nizi 1 yıl vadeli %40 faizle bankaya yatırdınız:
- Brüt faiz geliri: 40.000 TL
- Stopaj (%15): 6.000 TL
- Net faiz geliri: 34.000 TL
- Enflasyon %35 ise: 100.000 TL'nin reel değer kaybı = 35.000 TL
- Net sonuç: 1.000 TL reel kayıp!
⚠️Nominal faiz oranı enflasyonun üzerinde olsa bile, stopaj kesintisi sonrası reel getiri negatif olabilir. Karar verirken mutlaka net faiz oranını hesaplayın.
Ne Yapılmalı?
- Kısa vadeli mevduatta stopaj oranı daha yüksektir; uzun vade avantajlıdır.
- Enflasyona endeksli devlet tahvilleri alternatif olabilir.
- Mevduat ile birlikte altın veya döviz çeşitlendirmesi düşünülebilir.
- TÜFE'ye endeksli mevduat hesapları bazı bankalarda mevcuttur.
💡Mevduat faizi hesaplama aracımızla farklı vade ve faiz senaryolarını karşılaştırarak en avantajlı seçeneği bulabilirsiniz.